
یکم
پسر حدوداً 25 ساله است. در اروپا بزرگ شده و ساکن است. کار میکند و درس میخواند. در خانهی مستقل خودش زندگی میکند و ماشین دارد. در تولدهایش دختر و پسر با هم میرقصند و مینوشند. میگوید: “خامنهای مرد خداست و ترامپ شیطان است. ایران دست مرد خداست. شیطان نباید بر او چیره شود.”
میخواهم بگویم پسرجان مرد خدا بودن ایرادی ندارد. میدانی ایراد کجاست؟ آنجا که اگر تو ایران بودی، الان نه کار داشتی و نه دانشگاه. خانه و ماشین برایت رویاهایی دست نیافتنی بودند. اگر اینجا بودی احتمالاً برای حقوق اولیهای مثل دانشگاه بدون سهمیه، پیدا کردن کار بدون رانت یا حتی خرید چیزهایی مثل کفش و لباس برای اعتراض به خیابان آمده بودی و نیروهای همین مرد خدا، خانواده و دوستانت را عزادار میکردند. زبانم لال!
پسرکم، خوب است آدم در محیطی امن و با تمام امکانات بنشیند، یوتیوب و تلگرام و هر پلتفرم دیگری را که بخواهد، راحت و بدون محدودیت باز کند و بگوید میرفندرسکی، که در کشورش تمام پلتفرمهای اطلاعرسانی را بستهاند؛ مرد خداست و دیگری شیطان. راحت است که تو در آن دورها، هر نوشیدنی بخواهی برایت فراهم باشد. اینجا جوانها برای خوردن یک استکان الکل کور میشوند، میمیرند یا برای یک عمر سلامتی خود را از دست میدهند. چون اینجا کشور خداست. این جمله مطمئناً برای تو هزینهای ندارد، ولی ما اینجا، در همین کشور خدا تا بخواهی از کودک و جوان کشته دادهایم تا فقط به حقوق اولیهمان برسیم.
***
دوم
زن همسایه پشت فرمان ماشین نشسته و موهایش دور صورت و گردنش ریختهاند. کلاهی روی سرش گذاشته تا حجاب پشت فرمان را رعایت کرده باشد. موهایش را هایلایت کرده و آرایش صورتش هم ملیح است. رو به من میگوید: “اگر ترامپ و امریکا به ایران بیایند، زامبیها را وارد ایران میکنند.” بهتم را که میبیند، ادامه میدهد:” زامبیها موجودات خیالی هستند، ولی هر چیز تخیلی به واقعیت تبدیل شده. مگه نه؟” سرم را به حالت تایید تکان میدهم.
“زامبیها آنهایی هستند که با خوردن خون کودکان و نوجوانان عمرشان طولانی میشود. ملکه الیزابت هم خورده بود. آنها کودکان و نوجوانان را میگیرند و در حالت ترس آنها، که هورمون جوانی در خونشان ترشح میشود، خون آنها را میخورند. ترامپ هم خورده است.” سکوت کردهام و به کوههای پربرف روبرویم نگاه میکنم. زن دوباره ادامه میدهد: “ این خامنهای هر چقدر هم بد، ولی شرف داره به …”
عکس زنان بیحجاب در راهپیمایی 22 بهمن جلوی چشمهایم رژه میرود. به “سپهر بابا” و همه آنهایی که بیرحمانه کشته شدند، فکر میکنم. به زامبیهایی که با ماسک در خیابانها بودند و با چشم بسته شلیک میکردند تا نبینند کدام کودک را میکشند. باید پیاده شوم.
***
سوم
در واگن مترو، دخترکی سطل سنگین گل نرگس را دست گرفته و از این سر واگن به آن سر میرود. شاید فقط 10 یا 12 سال داشته باشد. روسری چرکمُرد قرمزی سرش است و کنارش پسرکی شاید 4 ساله راه میرود که علائم سوءتغذیه در قد و هیکلش به خوبی نمایان است. مترو خلوت است. زنی با مقنعه و مانتو وارد مترو میشود و مینشیند. صورت گرد و تپلش را آرایش کرده و چکمهاش با کیفش همرنگ است. دختر گلهایش را نشان میدهد و عطر خوشبوی آن را تبلیغ میکند. زن قیمت گلها را میپرسد. دختر میگوید:” دستهای صد تومان خاله!”
زن جواب میدهد: “من یک ظرف غذا دارم که اگر بخواهی بیرون بخری 200 هزار تومان قیمتش است. دوتا دسته گل بده من ظرف غذا را میدهم.”
دختر با درماندگی نگاهش میکند. پسرک به زن نگاه میکند. دختر میگوید: “غذا را چند خریدهای خاله؟” زن با لحنی طلبکارانه میگوید: “از اداره گرفتهام. ولی قیمتش بیرون 200 هزار تومن یا بیشتر است.” دختر به پسرک کنارش نگاه میکند. به ایستگاه رسیدهام و پیاده میشوم.
دو قدم جلوتر به خودم فحش میدهم. چرا تنها اسکناس صد تومانی کیفم را توی صورت زنک پرت نکردم؟ چه شد که مقابل این زامبی هیچی نگفتم؟ از چه زمانی زامبیها اطرافمان اینقدر زیاد شدند؟ که از فروش یک غذای رایگان هم به دختر و پسری گرسنه نمیگذرند؟ به خودم فحش میدهم و پلهها را بالا میروم.
***
چهارم
دکتر جامعهشناسی در برنامهی وزین پانوراما درباره اعتراضات صحبت میکند. از اعتراضات و سیستم حکومتی ورشکسته از دروغ و فساد میگوید و مسئولیت حکومت در کشتار وسیعی که اتفاق افتاده است. کشتاری که هنوز آمار درستی از آن وجود ندارد.
در میانه صحبت ناگهان اشاره میکند: “من مخالف این جنبشهای عدم خشونت هستم. فکر میکنم اگر کسی به کشورت حمله کرد بزن بکشش! دزد به خانهات آمد، دفاع کن! من با عدم خشونت و گاندی موافق نیستم. من طرفدار مجازات اعدامم. فکر میکنم قاتل زنجیرهای باید اعدام شود. کسی عمداً قتل میکند، باید کشته شود.”
و در ادامه توضیح میدهد که خونخواهی با دادخواهی تفاوت دارد و او طرفدار دادخواهی عاقلانه است و نه خونخواهی کور خشمگینانه.
و من فکر میکنم همین اعتقاد او به مبارزهی بدون خشونت نزدیک است و خودش نمیداند. کاش بیشتر دربارهی مفاهیم بدون خشونت مطالعه داشت و به این صراحت این الگو را رد نمیکرد.
***
به خودم فکر میکنم که شبیه همان پسرکی شدم که روی زمین مقابل نیروهای ضدشورش چمباتمه زد و سرش را بین زانوهایش گذاشت. آن تنهایی که دچارش شدهایم. استیصالی که از زمین و آسمان میبارد و زامبیهایی که کنارمان راه میروند.
بهمن 1404