ارتباط بدون خشونت

چگونه با خشم کنار بیاییم؟

وقتی آرام شدن پاسخ ما نیست

تا شماره‌ی 10 می‌شمارید. دوبار دور محوطه قدم می‌زنید، که در واقع همان کارهایی است که در مقاله خوانده‌اید. قاعدتاً وقتی بازمی‌گردید آرام شده‌اید، شام درست می‌کنید و دیگر ‌کسی داد نمی‌زند.

بعد ساعت یازده شب در حالی‌که در تاریکی دراز کشیده‌اید، دوباره همان جمله‌ها در سرتان می‌آیند. چیزهایی که آنها گفته‌اند؛ آنچه که شما باید در جواب می‌گفتید، جمله‌ها مرتب در سرتان تکرار می‌شود.

بنابراین آرام شدن هم به شما کمک کرده و  هم کمک نکرده است. شکاف موجود در این مسئله، همان است که بیشتر توصیه‌ها در مورد چگونه کنار آمدن با خشم، هرگز آن را توضیح نمی‌دهند. تمرین تنفس و قدم زدن، مهارت‌های واقعی هستند و به شما همان مکثی را می‌دهند که نیاز دارید؛ ولی این‌ها روش‌هایی برای برون‌رفت از خشم ناگهانی هستند، نه روش‌هایی برای پیدا کردن چیزی که خشم درباره‌ی آن است. به همین دلیل است که دوباره خشم برمی‌گردد.

اینجا قرار نیست فهرست دیگری از روش‌های آرام شدن بخوانید. بلکه روایت متفاوتی از ماهیت خشم وجود دارد: یک نشانه، که هدفش چیزی است که شما نیاز داشتید و برآورده نشده است.

چگونه با خشم به روشی سالم کنار بیایید؟

نسخه‌ی کوتاه و مهم‌ترین نکته‌ای که فهرست‌های مختلف آن را فراموش می‌کنند: مکث طولانی داشته باشید تا ناگهان و به دلیل هیجان، اقدامی نکنید. بعد پیش از این‌که چیزی بگویید، نیازهای برآورده نشده زیر خشم را پیدا کنید.

دو حرکت است، ولی ترتیب انجام آنها مهم است. مکث کردن، درمان خشم نیست. بلکه این اقدامی است که فقط موجب می‌شود درمان امکان‌پذیر شود.

ارتباط بدون خشونت، الگویی که توسط مارشال روزنبرگ بنا نهاده شده است، ادعایی را مطرح می‌کند که وقتی اولین بار آن را می‌شنوید برایتان عجیب است: دیگران موجب خشم شما نمی‌شوند. کاری که آنها انجام می‌دهند فقط محرک شماست. علت خشم چیز دیگری است، که درون افکار شما جریان دارد.

این روشی برای تبرئه کردن کسی نیست. بلکه روشی است برای دسترسی پیدا کردن به آن بخشی که می‌توانید تغییر دهید.

خشم به شما در واقع چه می‌گوید؟

خشمی که از راه می‌رسد به یک فکر وابسته است و افکار معمولاً همیشه با خود یک “باید” دارند.

آنها باید مرا صدا می‌کردند؛… آنها نباید با من این‌طور حرف می‌زدند؛… او باید تا الان بهتر از این می‌فهمید؛… بعد از این همه کاری که من کردم، آنها حداقل باید متوجه می‌شدند…

در زیر هریک از جمله‌های بالا چیزی وجود دارد که برای شما مهم است و نادیده گرفته شده است. در زیر خشم افراد چیزهایی هست که ارزش آنها بوده و از دست رفته‌اند. فکر قضاوتی “باید”، یک ماسک است و ارزش از دست رفته، مضمون اصلی است.

کسی 40 دقیقه برای دوستی منتظر بوده که هیچ پیامی هم از او دریافت نکرده است، در پایان او به دلیل این 40 دقیقه عصبانی است. ممکن است او نیاز به مراعات داشته است یا نیاز به امکان پیش‌بینی، تا می‌توانست آن شب را با هم برنامه‌ریزی کنند. یا نیاز به اطمینان خاطر به شکلی که آن قدر برای همدیگر مهم بوده‌ باشند تا با یک پیام به هم اطلاع دهند. سه نیاز مختلف، سه گفت‌وگوی مختلف، و واژه‌ی “خودخواه” همه‌ی آنها را به یک شکل یکسان و ناخوشایند پوشش می‌دهد.

این همان دلیل عملی است که موجب می‌شود یادگیری این تمایز ارزشمند شود. قضاوت‌ها تغییر نمی‌کنند. اما نیازها ویژه بوده و برای امور ویژه می‌توان درخواست کرد.

چرا شمردن تا 10 و بیرون رفتن برای قدم زدن کافی نیست

این کارها اشتباه نیستند، فقط ناکافی هستند. و اهمیت دارد دقیق بدانیم کدام قسمت توسط آنها انجام می‌شود.

انجمن روانشناسان امریکا در مقاله‌ای اشاره کرده است که خشم و پرخاشجویی می‌تواند شانس افراد برای ابتلا به بیماری‌های قلبی عروقی را افزایش دهد و برای کسانی که این بیماری‌ها را دارند، در کنار بی‌خوابی، مشکلات گوارشی و سردرد، پیامدهای بدتری به همراه داشته باشد. دلایل پرهیز از زندگی در حالت همیشه “عصبانی” دلایلی واقعی و ملموس هستند.

ولی دو راه برای توقف خشم وجود دارد؛ که فقط یکی از آنها انجام شده است.

شما می‌توانید خشم خود را تخلیه کنید: بدنتان را آرام کنید، اجازه دهید فعل و انفعالات شیمی عبور کنند، برای غروب دیگر کنار آمده باشید. اما نه چیزی یاد گرفته شده است و نه چیزی گفته شده است، بنابراین موقعیتی که آن خشم را ایجاد کرده، دست نخورده باقی می‌ماند و دوباره سه‌شنبه‌ی آینده خشم را ایجاد خواهد کرد.

یا این‌که می‌توانید کد خشم را بشکنید: از مکث استفاده کنید تا ببینید خشم از چه چیزی مراقبت می‌کند، بعد تصمیم بگیرید کاری برای آن انجام دهید.

اولین قدم این است که چگونه آن لحظه را بدون آسیب پشت سر می‌گذارید.  فقط در دومین قدم است که چیزی تغییر می‌کند. بیشترین چیزی که شما در صفحات مجازی  تحت عنوان”چگونه خشم خود را کنترل کنید” پیدا می‌کنید، فهرست‌های بلندبالایی از انجام روش‌هایی برای قدم اول است.

چهار مرحله برای کنار آمدن با خشم در لحظه

مارشال روزنبرگ برای این کار، ترتیبی در نظر گرفته است. این اقدام کوتاه است، سخت‌تر از چیزی است که به نظر می‌رسد، و می‌تواند در سکوت انجام شود همزمان که کسی هنوز در حال حرف زدن است.

  1. مکث کنید. هیچ نگویید.

    نفس بکشید. این همان بخش از توصیه‌های همیشگی است که درست است. شما آرام نمی‌گیرید تا مهربان به نظر برسید. شما برای سه مرحله‌ی بعدی زمان می‌خرید، چون هیچ‌کدام آنها در وسط گفت‌وگو قابل دسترسی نیستند.

  2. به بایدهای خود گوش کنید.

    عجله نداشته باشید تا افکار خشم خود را کنار بزنید. واژه‌ی درست را پیدا کنید. ” او باید اول از من می‌پرسید.” این جمله، ماده اولیه شماست.

  3. فکر بایدی را به یک نیاز ترجمه کنید.

    ببینید اگر به آن فکر بایدی توجه می‌شد، چه چیزی می‌داشتید. پشت “او باید اول از من می‌پرسید” ممکن است نیاز به مراعات، یا نیاز به مشارکت در امری که بر شما تاثیر می‌گذارد، یا نیاز به احترام باشد. صبور باشید تا یکی از این نیازها در سینه‌تان فرود آید. حس این فرود را می‌شناسید. اغلب لحظه‌ای است که خشم به چیزی آرام‌تر و دقیق‌تر، مثل رنج تغییر شکل می‌دهد.

  4. مشاهده، احساس، نیاز و تقاضای خود را بگویید.

    و نه قضاوت خود را. “وقتی فهمیدم برنامه تقریباً مشخص شده، رنجیدم؛ چون در نظر گرفتن افراد در تصمیم‌ها برایم اهمیت دارد. موافقی دفعه‌ی بعد نظر مرا هم از قبل بگیری؟”

این کاری کاملاً متفاوت از ابراز “من” با آن مضمون همیشگی است. جمله‌ی “من حس می‌کنم تو به من توجهی نداری” شکایتی است که لباس احساس پوشیده: چیزی که به دنبال عبارت “من حس می‌کنم” می‌آید، فکری قضاوتی در مورد فرد دیگر است. تفکیکِ «مشاهده»، «احساس»، «نیاز» و «درخواست» از یکدیگر، باعث می‌شود که جمله به شکلی بیان شود که شنیدنی‌تر باشد، به‌جای آنکه فرد در برابرش موضع دفاعی بگیرد.

اگر خشم در مورد چیزی باشد که شما نمی‌توانید آن را اصلاح کنید

گاهی نیاز واقعی است، تقاضا هم واضح است، و پاسخ “نه” است. گاهی شخصی که موضوع خشم است، فوت کرده است، یا علاقه‌ای به تغییر ندارد، یا اصلاً به جای یک فرد، یک سیستم است.

هنوز هم ترجمه‌ی خشم موثر است. نامگذاری نیازها موجب نمی‌شود آنها برآورده شوند، ولی باعث می‌شود دیگر با خشم به عنوان یک حکم برای خودتان یا دیگری رفتار نکنید. نامیدن نیازها باعث می‌شود جمله‌ی “من عصبانی‌ام و باید الان بر این مسئله فائق شوم” به جمله‌ی “نیاز دارم با عدالت با من رفتار شود که اینطور نشد” تغییر کند. جمله‌ی دوم حقیقی‌تر است که می‌توان برای آن غمگین بود، به جای آن جمله‌ی دیگر که باید برای آن پیروز شد.

مارشال روزنبرگ این مرحله را “سوگواری” نامید: حس از دست دادن نیاز برآورده نشده به جای تبدیل آن به سرزنش. این حس آرام‌تر از خشم است و انرژی خیلی کمتری دارد و تنها خروجی است که هیچ اثری از خود برجا نمی‌گذارد. این رویکرد مشابه چیزی است که ارتباط بدون خشونت در مواجهه با سوگ دارد.

اگر خشم حالتی دائمی باشد و نه واکنشی به موقعیتی خاص، نشانه‌ای است که به جای تمرین مهارت‌های ارتباطی، باید از یک درمانگر کمک گرفت. ارتباط بدون خشونت به شما کمک می‌کند بفهمید هدف احساس چیست. اما این الگو، درمان تروما نیست.

چگونه خشم را بدون تخریب ارتباط ابراز کنید

با ابراز کامل خشم؛ که معنای آن همان ابراز خشم با تمام قدرت نیست.

داد کشیدن ابراز کامل خشم نیست. فریاد زدن ابراز فشرده‌ای است: چیزی که احساس می‌کنید، در یک فکر قضاوتی فشرده، با صدای بلند تحویل داده می‌شود. فرد مقابل قضاوت را می‌شنود، در برابر آن دفاع می‌کند، و مفهوم اصلی هرگز بازگو نمی‌شود.

ابراز کامل خشم آرام‌تر است. این کار اینگونه است که آنچه اتفاق افتاده، چیزی که به هم ریخته، نیاز شما و آنچه دوست داشتید اتفاق بیفتد، با هم گفته شود. این کار به زمان بیشتری برای گفتن نیاز دارد و خیلی سخت‌تر می‌توان بحث کرد، چون هیچ‌چیز در آن ایجاب نمی‌کند که طرف مقابل، شخصیتی شرور باشد.

این همان تفاوت عملی بین سرکوب خشم و به‌کارگیری آن است. از شما درخواست نمی‌شود تا احساس خود را کم کنید. از شما خواسته می‌شود تا بیشتر حرف بزنید.

سوالات پرتکرار برای کنار آمدن با خشم

  • آیا خشمگین شدن بد است؟

    نه. خشم یک نشانه‌ی طبیعی است و رفتار با آن به عنوان یک شکست اخلاقی، افراد را وادار می‌سازد تا آن را سرکوب کنند، که باعث نمی‌شود از بین برود. آسیب از رفتاری می‌آید که خشم به آن تبدیل می‌شود: سرزنش، تحقیر، یا سکوت طولانی. رویکرد ارتباط بدون خشونت با احساس به مثابه اطلاعاتی مفید است و تنها با کاری که ما با آن انجام می‌دهیم مشکل دارد.

  • چرا همیشه خیلی عصبانی هستم؟

    خشم مزمن معمولاً یعنی نیازی وجود دارد که برای مدت مدیدی برآورده نشده و برای همان زمان طولانی نامگذاری نشده است. بنابراین نشانه همچنان برانگیخته می‌شود، چون هیچ کاری برای رهایی از آن انجام نشده است. با نامگذاری فکرهای بایدی تکرار شونده شروع کنید، جمله‌ای که خود را در حال فکر کردن به آن در موقعیت‌های مختلف می‌یابید. اگر خشم برایتان همیشگی، نامتناسب، یا متصل به یک ترومای قدیمی است، احتمالاً موضوعی است که باید با یک متخصص سلامت روان در میان بگذارید.

  • این کار چه تفاوتی با مدیریت خشم دارد؟

    مدیریت خشم در بیشتر موارد  کنترل آن است: کاهش هیجان و زمان موج خشم، که البته واقعاً مفیدند. رویکرد ارتباط بدون خشونت ترجمه‌ی خشم است: کار روی چیزی که موج خشم در مورد آن است، بنابراین خشم جایی را پیدا می‌کند که برود. این دو رقیب هم نیستند. کنترل خشم، زمانی برای مکث می‌خرد، ترجمه‌ی خشم از آن مکث استفاده می‌کند.

  • آیا باید به فرد مقابل بگویم که عصبانی‌ام؟

    معمولاً بله؛ زمانی که فکر می‌کنید نیاز است و می‌توانید خشم خود را بدون قضاوت چسبیده به آن بگویید. گفتن “من عصبانی‌ام” به یک نفر خوب است. اما جمله‌ی “من عصبانی‌ام چون تو بی‌ملاحظه‌ای” یک ارزیابی است و افراد در برابر آن شروع به دفاع می‌کنند. الگویی که ارزش گفتن دارد، نام بردن از چیزی است که اتفاق افتاده(مشاهده)، و نامیدن احساس و نیازتان است.

  • آیا ارتباط بدون خشونت به این معنی است که باید آرام بمانم؟

    نه. این شایع‌ترین سوءتفاهم این الگو است. ارتباط بدون خشونت قانونی برای مودب بودن نیست و به این معنا نیست که بی‌سروصدا بمانید. شما می‌توانید از خشم بلرزید. آنچه مهم است این‌که شما جهت احساس خود را کجا قرار می‌دهید: روی شخصیت فرد مقابل یا روی نیاز زیر احساس خودتان. بسیاری از گفت‌وگوهای ارتباط بدون خشونت با صدای بلند هستند.

با عصبانیت بعدی چه کنم

شما دوباره عصبانی خواهید شد، احتمالاً همین هفته. تمرین این مدل با یک گفت‌وگوی دشوار شروع نمی‌شود. این کار خیلی زودتر شروع می‌شود. وقتی می‌فهمید بدنتان گرم شده، و قبل از این‌که با صدای بلند چیزی بگویید، فکرهای بایدی خود را پیدا می‌کنید.

اینجا چیزی که لازم است به آن توجه کنید همدلی با خود است و همان بخشی است که می‌توانید آن را تنهایی انجام دهید؛ ساعت 11 شب و در تاریکی، به جای واگویه کردن. اینجا چه نیازی دارم؟ تا جایی که می‌توانید آن را دقیق نام ببرید. فهرست احساس و نیاز را از اینجا می‌توانید ببینید. چون بیشتر ما حدود 6 واژه برای احساس‌هایمان داریم و تعداد واژه‌هایی که برای نیاز می‌شناسیم، حتی کمتر از 6 عدد است.

برای درک الگویی که این چهار مرحله از آن می‌آیند، با این شروع کنید: ارتباط بدون خشونت چیست؟

کتاب “ارتباط بدون خشونت: زبان زندگی” نوشته‌ی مارشال روزنبرگ کتاب اصلی این الگوست و نشر پادل دنسر(Puddle Dancer) گزارش داده که تاکنون بیش از هشت میلیون نسخه از آن به فروش رفته و به بیش از 40 زبان اصلی دنیا ترجمه شده است.

و صادقانه باید گفت که شما می‌توانید تمام صفحه‌های مربوط به ارتباط بدون خشونت را دنبال کنید و درست در لحظه‌ای که برادرتان سر شام چیزی می‌گوید، همه‌ی آنها را کاملاً فراموش کنید: این مربوط به شکست ادراک شما نیست. این موقعیت شرایط عادی یادگیری این الگو است. به همین دلیل گروه‌های یادگیری ارتباط بدون خشونت در خانه‌های کوچک با یکدیگر در طول زمان تمرین می‌کنند، به جای این‌که آموزشی کوتاه آخر هفته‌ داده شود. خشم موضوعی نیست که شما آن را تمام کرده باشید. بلکه موضوعی است که به تدریج در خوانش آن بهتر خواهید شد.

ترجمه: فرح عباسی سیر

منبع
NVC Rising
نمایش بیشتر

2 دیدگاه

  1. ممنون از مطالب مفیدی که خیلی روان و قابل فهم ترجمه می‌شن.

    1. اول تشکر می‌کنم بابت دلگرمی؛ و بعد من جای خالی ویراستار نازنین، خانم ساعی را کاملاً حس می‌کنم؛ که اگر امکان ویراستاری مطالب را داشتند، حتما متن‌ها روان‌تر می‌شد.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *