
من از وقتی 6 ساله بودم، اخبار را دنبال میکردم، چون در اسرائیل بزرگ شدم. هنوز هم همان مطالب را بارها و بارها دوباره میبینم. یک اصل بنیادی زیر تلاش تمام کشورها با هدف ایجاد امنیت، به ویژه در جنگ، وجود دارد: تهدید طرف مقابل و ترساندن او به حدی که نخواهد به شما صدمهای بزند. این اصل همانی نیست که من بین انسانها دیدهام. این راهبرد در طولانی مدت موثر نیست؛ نه بین زوجها؛ نه در محل کار، نه در خانواده و نه با کودکان. پس چطور است که در حیطهی سیاست- که قلمروی وسیعتر از موارد بالاست – ما هنوز از این الگوهای خیلی قدیمی استفاده میکنیم؟
انسانها انسان هستند. کشورها را انسانها میسازند.
انسانها دوست دارند چگونه با آنها رفتار شود؟
در 25 سال گذشته تمرکز من روی جزئیاتی بوده است که بین مردم جریان دارد: چیزهایی که بین افراد و درون آنها، موجب اختلاف و رنج میشود. این موضوع ورای اختلافات فرهنگی است. انسانها دوست دارند مورد پذیرش و قدردانی قرار گیرند و با کنجکاوی در مورد اینکه چه کسی هستند و چه تجربههایی دارند و برایشان چه چیزهایی ارزشمند است، دیده شوند.
اگر میخواهید به فردی نزدیک شوید، باید این کار را با ظرافت و حداکثر ملایمت و حساسیت انجام دهید. اما بمبها مخالف ملایمت هستند.
اینکه وقتی بمبی فرومیافتد، در لحظه چه چیزهایی احتمالاً اتفاق میافتد، من درک خیلی کمی دارم. نمونهی خیلی کوچک آن را وقتی در اسرائیل زندگی میکردم، تجربه کردم. یک بمب انتحاری با فاصلهی 150 متری از من منفجر شد. این بمب از 10 کیلوگرم مواد منفجره درست شده بود و من طعم فلز را روی دندانها و لرزهای را در قلبم حس کردم. یا وقتی پرتابهای از عراق چند کیلومتر دورتر از خانهام افتاد و من زمینلرزهای را حس کردم.
اما اینها هیچکدام با ابعاد موشکهایی که اسرائیل روی غزه ریخته است، یا اندازه موشکهایی که ایران به سمت اسرائیل فرستاد، قابل مقایسه نیست، که هرکدام میتوانستند تا 500 کیلو مواد منفجره را حمل کنند.
بمبها مهربان نیستند.
این رویکرد با شیوهای که انسانها دوست دارند با آنها، چه عاطفی و چه جسمانی، رفتار شود؛ خیلی فاصله دارد.
جنگ راهبردی تراژدیک برای شنیده شدن نیازها و اهمیت دادن به نیاز مراعات و ملاحظه است. اگر من از خشونت با هدف برآورده کردن نیاز امنیت استفاده کنم، خطر زیادی تهدیدم میکند که چیزی ضد امنیت را به دست آورم. وقتی من با دیگری به شیوهای رفتار کنم که او دوست ندارد، او هم احتمالاً با همین روش پاسخ میدهد و این ماجرا به سمت آسیب پیش میرود.
خشونت، خشونت بیشتری میآورد. این همان چیزی است که من بیش از صد سال در جریان آنچه بین اسرائیل و فلسطین اتفاق افتاده، دیدهام.
*اصل بنیادی: گزینه جایگزین
لحظهای که نیازهایت را بشنوم و ملاحظه آنها را جدی بگیرم؛ تو جنگیدن را رها میکنی. این اصل را من در هر گفتوگویی که وارد میشوم،کنار قلبم نگه میدارم. برای نمونه سه مورد را اینجا آوردهام.
شریک عاطفیام
روزی من از پارتنرم به شدت عصبانی بودم و فریاد زدم:“ازت متنفرم چون به من گوش نمیدی.” (البته از او متنفر نبودم، ولی در لحظههای این چنینی عجیب است که چه احساسهای پرفشاری جریان دارند و چه کلماتی از دهان خارج میشوند.)
در آن لحظه او تصمیم گرفت: “یورام من به تو گوش خواهم داد.”
او تمام شکایتهای مرا در مورد اینکه چقدر در مدیریت خانه حس تنهایی داشتم، شنید و هم اینکه در جاهای مختلف خانه کارهایی را به عهده من میگذاشت، که حس میکردم نسبت به آنها آگاه نیست.
او تا آخر گوش کرد و حتی راهحلهایی برای اطمینان من از اینکه در کارها تنها نخواهم بود، پیشنهاد کرد؛ مثل تمیز کردن حمام، خالی کردن سطل زباله، مرتب کردن اتاق کار.
من شنیده شدم. نمیتوانستم بیشتر از این عصبانی بمانم. نمیتوانستم متنفر باشم. وقتی شنیده شدم و حس کردم نیازهایم مهم دیده شدند، بدنم رها شد. او مرا با نیازهایم در آغوش گرفته بود. من دیگر تنها نبودم.
وقتی نیازهایم دیده میشوند، نمیتوانم بجنگم.
همسایهام
همسایهام روی باغچهی خانهاش کار میکرد، و چند روز بود که فنس بین باغچههایمان را باز میگذاشت. من مهمان داشتم و میخواستم باغچه مرتب باشد. چون نیازی نبود این فنس باز بماند، از او خواهش کردم که در را ببندد. او با صدای بلندی گفت که خیلی کار داشته؛ در باغچه، با شغلش، با بچههایش، با ایمیلهایش، …
در حالی که اولین واکنش درونیام این بود:”ایمیلهایت برایم مهم نیست. آن در لعنتی را ببند! پنج دقیقه هم وقتت را نمیگیرد.” (خیلی خوشحالم که با صدای بلند نگفتم) همان اصل را به یاد آوردم. بنابراین به او انعکاس دادم:”البته، شما خیلی گرفتارید.” و او اضافه کرد: “خیلی ارزش داره که شما مرا درک میکنید.”
این نشانهی مهمی برای من بود. خدای من! او در تمام این کارها احساس تنهایی میکرد. مطمئن نبود که من این موضوع را بدانم. بنابراین گفتم:
“میخواهید مطمئن شوید حجم کارهای زیادتان را میدانم و اینکه الان زمان کافی برای انجام این کار ندارید؟”
او جواب داد :”بله”. نیم ساعت بعد فنس باغچه درست شده بود.
میانجیگری
هفته گذشته من بین یک زوج میانجیگری میکردم. بین آن دو عشق زیادی و همینطور درد زیادی بود و تردید داشتند آیا میتوانند با هم ادامه دهند. ما متوجه شدیم که یکی از آن دو تلاش کرده تا ظرفیتهای خود را به حداقل برساند. مرد سگ به خانه آورده بود و زن نسبت به سگ، حساسیتی زیاد و غیرقابل کنترل داشت. زن تلاش کرده بود خود را با شرایط وفق دهد، چون این رابطه برایش خیلی مهم بود. او خودش را برای ناتوانی نسبت به تحمل سگ سرزنش میکرد.
من به مرد گفتم:”ممکنه چند لحظه نقش تو را بازی کنم؟”
در نقش او به زن ابراز کردم:”نمیخواهم خودت را محدود کنی. واقعاً نمیخواهم. چون این حالت برای کیفیت رابطهمان ترسناک است. من واقعاً نمیخواهم تو به سختی تلاش کنی تا سگ را تحمل کنی. نمیخواهم حد و مرزهایت را زیر پا بگذاری. واقعاً نمیخواهم.”
زن شروع به گریه کرد و تمام بدنش رها شد. یک تغییر مشهود در فضای اتاق ایجاد شد. بالاخره نیازهای زن مهم تلقی شدند. فقط این نبود که همسرش نیازهای زن را جدی نمیگرفت، بلکه خود زن هم نیازهایش را مهم تلقی نمیکرد. از آن لحظه حسی جدید از خلاقیت در اتاق جریان پیدا کرد.
وابستگی متقابل
ما در جهانی با وابستگی متقابل زندگی میکنیم. فقط ببینید وقتی یک نفر در رستورانی در چین یک خفاش میخورد، چه چیزی در تمام دنیا اتفاق میافتد.
سلامت و حال خوب شما بخشی از سلامت و حال خوب من است.
حال خوب فلسطینیها و ایرانیها بخشی از حال خوب من است. مراقبت از نیازهای شما و مهم شمردن آنها، مراقبت از نیازهای زندگی من است.
همانگونه که مارشال روزنبرگ گفته است:
” بقای انسان بستگی به توانایی تشخیص این حقیقت است که حال خوب ما و حال خوب دیگران در واقع یک چیز است.”
من وقتی فرهنگ گفتوگو را در قلمرو سیاست میبینم، خیلی غمگین میشوم.
در پایان :گفتوگویی با یک زن ایرانی
من آنقدر خوششانس بودهام که شرکتکنندهی یکی از کارگاههایم، زنی ایرانی بود. او خواست با من صحبت کند:”میخواهم توسط فردی از اسرائیل شنیده شوم.”
من به او گوش دادم، در حالیکه دردش را با من در میان میگذاشت. اینکه خانواده و دوستانش در تهران زندگی میکنند، بمبها آنجا فرومیریختند، همه به ویژه کودکان خیلی وحشت کرده بودند.
او گریه کرد و من عمیقاً تحتتاثیر قرار گرفتم. او برای شنیده شدنش، قدردانی کرد و گفت خیلی سبکتر شده است. بعد اضافه کرد:” تخریب ساختمانها برایم خیلی سنگین بود. ساختمانها نمادی از کار انسانی است. ساعتها طراحی، کار گروهی، پیدا کردن انرژی زندگی؛ و بعد همهی اینها خراب میشود. این، امید مرا از بین میبرد. و بعد تصور اینکه افرادی هم در این ساختمانها باشند، سطح دیگری را ایجاد میکند. قلبهای زیادی در این ساختمانها قرار میگیرند و بعد میآییم و آنها را خراب میکنیم. خلق زندگی را نابود کردهایم.”
بعد از شنیدن حرفهایش، این تصور و فکر برای من به وجود آمد:
میخواهم یک جنبش بدون خشونت از افرادی به وجود آورم که فقط میخواهند در ساخت، خلق و غنیسازی زندگی مشارکت کنند؛ چه در یک باغچه؛ چه در یک ساخت و ساز، یا هر چیز دیگری. مردمی که به سادگی اعلام میکنند: “نمیخواهم در فعالیتهای نابودکننده مشارکت کنم.”
با امید به اینکه نیازهای همگان، با هدف حال خوب برای همه، مهم شمرده شود.
ترجمه: فرح عباسی سیر




